Pages Navigation Menu

Dawno temu w Ameryce…

Dawno temu w Ameryce…
W ostatnich dniach przygotowywałem kolejny wykład dla moich studentów. Tym razem miałem wytłumaczyć studentom zasady ochrony programó komputerowych.  W pewnym momencie zdałem sobie sprawę, iż znaczna część mojego wykładu składał się, z zastrzeżeń, iż jakieś wcześniej opisywane zasady prawa autorskiego nie znajdują zastosowania do programów komputerowych. Zacząłem zatem zastanawiać się, czy ochrona autorskoprawna „pasuje” do programów komputerowych oraz jak kształtował się proces obejmowania ochroną autorskoprawną programów komputerowych…. Myślę, że temat ten wart jest szerszej refleksji..

Cofnijmy się zatem do 1946 r., kiedy to zakończone zostały prace nad pierwszym na świecie komputerem ENIAC (Electronic Numerical Interpreter And Calculator).

ENIAC skonstruowany na Uniwersytecie Pensylwanii przez J.P. Eckerta i J.W. Mauchlyego składał się z 18800 lamp elektronowych, zgromadzonych w 42 szafach. Wraz ze stworzeniem tej maszyny otwiera się nowy rozdział w dostępie do informacji oraz rodzi się przemysł informatyczny.

W 1948 r. powstaje maszyna (MARK I) będąca pierwszym programowalnym komputerem. Natomiast w 1953 r. firma IBM wprowadza do sprzedaży pierwszy seryjnie produkowany komputer. Cztery lata później John Backus z IBM tworzy Fortran – pierwszy powszechnie używany język wysokiego poziomu. W kolejnych latach powstają Lisp (1958) i Cobol (1959), a w kilka lat później Basic (1964).

W 1960 r. zbudowany został pierwszy komputer wyposażony w monitor i klawiaturę, czyli legendarny PDP – 1.

Wraz z powstaniem świata pierwszych komputerów rodzi się świat oprogramowania. Pierwsze komputery, a co za tym idzie pierwsze oprogramowanie powstaje w rządowych ośrodkach naukowych, ośrodkach akademickich oraz nielicznych firmach prywatnych. Początkowo, programy komputerowe tworzone są przeważnie z myślą o rozwiązaniu konkretnego zadania na konkretnej maszynie. Nie istnieje jeszcze rynek „masowego” oprogramowania komputerowego. Programy pisane są dla konkretnego rodzaju komputera i dostarczane najczęściej wraz z sprzętem. Większość oprogramowania tworzona jest na konkretne zamówienie danego klienta.

Pierwsze oprogramowanie dostarczane jest w postaci kodu źródłowego (IBM zaprzestał dostarczania kodu źródłowego w 1965 r., źródło: R. Young, W. Goldman Rohm, Pod kontrolą radarową, Warszawa 2001 r., str. 40).

Początkowo, w praktyce nie istnieje problem ochrony praw własności intelektualnej do oprogramowania. Problemem tym na pewno nie zaprzątali sobie głowy pierwsi programiści, pasjonaci komputerów, myślący raczej o budowie kolejnych maszyn niż zawiłościach prawnych….

Z kolei prawnicy w pierwszych latach ery komputerowej, koncentrowali swoją uwagę raczej na znanych im z dotychczasowej praktyki zagadnieniach związanych z przygotowaniem umów dotyczących dostawy (sprzedaży) sprzętu komputerowego, niż na problemach ochrony samego oprogramowania komputerowego. Początkowo, oprogramowanie komputerowe traktowane było jako swego rodzaju tajemnica przedsiębiorstwa (know – how). W konsekwencji, programy komputerowe chronione były w oparciu o umowy zobowiązujące nabywców do zachowania w poufności kodu programu komputerowego (tzw. Non Disclosure Agrement – NDA).

Sytuacja diametralnie zmienia się jednak w kolejnych latach. W 1975 roku Bill Gates i Paul Allen zakładają firmę „Micro-Soft” a rok później zarejestrowana zostaje firma Apple Computer. W 1981 r. IBM przedstawia pierwszy komputer osobisty, udostępnia jednocześnie specyfikację komputerów klasy PC. W konsekwencji, inni producenci mogą na masową skalę tworzyć, coraz tańsze klony komputerów IBM PC. Prowadzi to do daleko idącej standaryzacji sprzętu i samego oprogramowania.

Od początku lat 80 – tych, przemysł informatyczny rozwija się coraz dynamiczniej, komputery wykorzystywane zostają w coraz szerszym zakresie, w prawie każdej dziedzinie życia. W konsekwencji, w kolejnych latach produkcja oprogramowania komputerowego staje się coraz bardziej „poważnym” i dochodowym zajęciem. W naturalny sposób, rodzą się zatem tendencje do ochrony prawnej inwestycji związanych z tworzeniem i produkcją oprogramowania komputerowego.

W doktrynie prawniczej rozpoczyna się zatem dyskusja na temat wyboru właściwego modelu ochrony prawnej programów komputerowych. Generalnie, ówcześnie reprezentowane są trzy modele ochrony programów komputerowych:
1. ochrona w ramach prawa autorskiego,

2. ochrona w ramach prawa patentowego,

3. stworzenie odrębnego, szczególnego systemu ochrony prawnej programów komputerowych, odrębnego od ochrony w ramach prawa autorskiego oraz prawa patentowego (tzw. prawo sui generis).

Z biegiem czasu, coraz większą popularność zyskiwał pogląd, iż programy komputerowe powinny podlegać ochronie na gruncie prawa autorskiego, na takich samych zasadach „jak utwory literackie”. Wydaje się, iż o wyborze tegoż modelu ochrony decydowały głównie „względy praktyczne”, a nie przekonanie o szczególnym podobieństwie programów komputerowych do „tradycyjnych” utworów. W związku z dynamicznym rozwoje oprogramowania, powstała bowiem „pilna potrzeba” wprowadzenia środków prawnych, zabezpieczających interesy twórców takiego oprogramowania. Objęcie ochroną programów komputerowych w ramach prawa autorskiego, pozwalało na „natychmiastowe” wykorzystanie od dawna istniejących i znanych prawnikom mechanizmów prawnych dla ochrony oprogramowania. Ponadto, przyjęcie takiego modelu ochrony, przynajmniej z założenia, pozwalało na zastosowanie do programów komputerowych istniejących konwencji międzynarodowych dotyczących ochrony praw autorskich.

Jak często bywa w podobnych sytuacjach, praktyka obrotu w sposób jednoznaczny przeważyła szalę na korzyść autorskoprawnej ochrony programów komputerowych. W 1964 r. amerykański Copyright Office zarejestrował kilka pierwszych programów komputerowych (źródło: J. Barta, R. Markiewicz, Główne problemy prawa komputerowego, Warszawa 1993, str. 18). Kolejnym krokiem w kierunku modelu ochrony autorskoprawnej oprogramowania, był przedstawiony w 1978 r. raport grupy ekspertów działającej w ramach CONTU (National Commision on New Technological Uses of Copyrighted Works), w którym zalecono objęcie programów komputerowych ochroną w ramach prawa autorskiego. W konsekwencji dokonano nowelizacji amerykańskiego Copyright Act z 1976 r., na mocy którego wymieniono wprost programy komputerowe jako przedmiot ochrony na gruncie prawa autorskiego (Computer Software Copyright Act of 1980). Zgodnie z dokonaną nowelizacją, programy komputerowe uzyskały ochronę taką jak „utwory literackie”.  W krótkim okresie większość państw produkujących oprogramowanie przyjmuje model ochrony programów komputerowych w ramach prawa autorskiego.

Przykładowo, w 1984 r. następuje nowelizacja australijskiego Copyright Act z 1968 r., również w tym systemie prawnym program komputerowy uzyskuje ochronę w ramach prawa autorskiego (źródło: A. Fitzgerald, C. Cifuentes, Interoperability and Computer Software Protection in Australia, C.T.L.R. 1998/8 str. 271). Z kolei, w 1985 r. ustawodawca brytyjski decyduje się na objęcie ochroną autorskoprawną programów komputerowych. W tym samym również roku następuje nowelizacja japońskiego prawa autorskiego, natomiast w 1988 r. Izraelski Knesset przyjmuje nowelizację Copyright Ordinance z 1924 r.

Ochrona programów komputerowych w ramach prawa autorskiego rozwija się również na płaszczyźnie międzynarodowej. Wybór autorskoprawnego modelu ochrony pozwalał na zastosowanie do programów komputerowych postanowień konwencji berneńskie o ochronie dzieł literackich i artystycznych. Ponadto, jako przedmiot ochrony programy komputerowe wymienione zostają wprost w postanowieniach Porozumienia w Sprawie Handlowych Aspektów Prawo Własności Intelektualnej z 1994 r. (TRIPS) oraz w postanowieniach Traktatu WIPO o Prawie Autorskim z 1996 r. (WIPO Copyright Treaty). W obu powyższych aktach międzynarodowych, proklamuje się zasadę zgodnie z którą programy komputerowe chronione są  jak „utwory literackie”. Tą drogą poszedł również polski ustawodawca. Przepisy aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych stanowią niemal dosłowne tłumaczenie postanowień Dyrektywy 91/250/EWG. Przepis art. 74 ust. 1 prawa autorskiego, wprowadza generalną zasadę, iż  „programy komputerowe podlegają ochronie jak utwory literackie”, o ile jednak przepisy rozdziału 7 nie stanowią w tym względzie inaczej. Po analizie przepisów rozdziału 7 prawa autorskiego, trudno oprzeć się jednak wrażeniu, iż tychże  „odmienności” różniących ochronę programów komputerowych od utworów literackich jest całkiem sporo.  W szczególności należy zwrócić uwagę na następujące specyficzne regulacje w zakresie ochrony autorskoprawnej programów komputerowych:

  • jeżeli strony inaczej nie zastrzegły w umowie o pracę,  majątkowe prawa autorskiego do programu komputerowego stworzonego przez pracownika w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy w pełnym zakresie powstają w sposób pierwotny na rzecz pracodawcy Zgodnie z ogólną regułą dotyczącą utworów pracowniczych, majątkowe prawa autorskie do utworu pracowniczego powstają na rzecz pracownika, a pracodawca nabywa je dopiero w wyniku przyjęcia utworu, w  granicach wynikających z celu umowy o pracę i zgodnego zamiaru stron.
  • odmiennie w stosunku do innych kategorii utworów określony został zakres majątkowych praw autorskich do programów komputerowych. Przepis art. 74 ust. 4 prawa autorskiego zawiera zamknięty katalog pól eksploatacji programu komputerowego.
  • zgodnie z generalną regułą, prawo autorskie przewiduje swobodę dokonywania opracowań utworów, a jedynie korzystanie i rozporządzanie opracowaniem wymaga uzyskania stosownej zgody uprawnionego. Natomiast w przypadku programów komputerowych, monopol autorski obejmuje prawo do wprowadzania wszelkich zmian do programu komputerowego, a więc zarówno zmian twórczych skutkujących powstaniem „opracowania” programu komputerowego, jak również innych modyfikacji nie prowadzących do powstania opracowania. A zatem, odmiennie niż w przypadku innych utworów już samo dokonanie modyfikacji (zarówno modyfikacji twórczej prowadzącej do powstanie opracowania, jak również nie mającego takiego charakteru) stanowi wkroczenie w monopolautorski, a co za tym idzie wymaga stosownego upoważnienia,
  •  wyłączenia dozwolonego użytku prywatnego (art. 77 wyłącza stosownie art. 23 pr. aut.). W konsekwencji, przykładowo, legalny posiadacz programu komputerowego nie może powołując się na przepis o dozwolonym użytku prywatnym (art. 23 pr. aut.), wykonać kopi CD z programem komputerowym i udostępnić takiej kopii  osobom najbliższym (tj. osobom,  o których mowa w art. 23 ust. 2 pr. aut., np. bratu, rodzicom),
  • wyłącznie stosowania odnośnie programów komputerowych znacznej części przepisów o dozwolonym użytku publicznym (art. 77 pr. aut. wyłącza stosowanie art. 27, art. 28, art. 30 pr. aut.),
  • wprowadzenia przepisów ograniczających możliwość korzystania z niechronionych prawem autorskim elementów programu komputerowego (przede wszystkim przepisów ograniczających zakres dozwolonej analizy i dekompilacji programu komputerowego – art. 75 ust. 2 pkt 2 i 3 pr. aut.),
  • ograniczenie osobistych praw autorskich twórców programu komputerowego, Zgodnie z przepisem art. 77 prawa autorskiego, twórcą  programów komputerowych nie przysługują osobiste prawa autorskie wymienione w przepisie art. 16 pkt 3)- 5) prawa autorskiego. W konsekwencji, twórcy programów komputerowych mogą korzystać z prawa do autorstwa utworu oraz prawa oznaczania utworu swoim nazwiskiem lub pseudonimem albo do udostępniania go anonimowo. Na marginesie należy dodać, iż ograniczenie osobistych praw autorskich twórcy programu komputerowego może być kwalifikowane jako naruszenie minimum ochrony gwarantowanego konwencją berneńską.

Nie wdając się w tym miejscu w szersze analizę prawna, można zaryzykować stwierdzenie, iż prawo autorskie przewiduje bardzo daleko idącą specyfikę, co do zasad ochrony programów komputerowych. Można nawet postawić tezę, iż przyjęta  w prawie autorskim konstrukcja ochrony programów komputerowych, w szczególności ograniczenie ochrony osobistych praw autorskich, odejście od zasady swobody dokonywania opracowań, a także de facto ograniczenie możliwości poznania niechronionych treści programu komputerowego znacznie odbiega od tradycyjnych zasad prawa autorskiego. Idąc dalej można by bronić tezy, iż de facto stworzony został odrębny reżim ochrony programów komputerowych……

Roman Bieda

(artykuł pochodzi z 2007 r.)

50 Comments

  1. Please let me know if you’re looking for a article writer for your site. You have some really good articles and I feel I would be a good asset. If you ever want to take some of the load off, I’d really like to write some material for your blog in exchange for a link back to mine. Please blast me an e-mail if interested. Kudos!|Have you ever thought about including a little bit more than just your articles? I mean, what you say is fundamental and everything. Nevertheless think about if you added some great photos or video clips to give your posts more, “pop”! Your content is excellent but with images and clips, this website could definitely be one of the most beneficial in its niche. Amazing blog!|Cool blog! Is your theme custom made or did you download it from somewhere? A theme like yours with a few simple adjustements would really make my blog jump out. Please let me know where you got your theme. Thanks a lot|Howdy would you mind sharing which blog platform you’re working with? I’m planning to start my own blog soon but I’m having a tough time choosing between BlogEngine/Wordpress/B2evolution and Drupal. The reason I ask is because your design and style seems different then most blogs and I’m looking for something unique. P.S Sorry for getting off-topic but I had to ask!|Howdy just wanted to give you a quick heads up. The text in your content seem to be running off the screen in Firefox. I’m not sure if this is a formatting issue or something to do with browser compatibility but I figured I’d post to let you know. The design look great though! Hope you get the issue solved soon. Thanks|With havin so much content do you ever run into any issues of plagorism or copyright infringement? My site has a lot of exclusive content I’ve either created myself or outsourced but it appears a lot of it is popping it up all over the web without my agreement. Do you know any ways to help prevent content from being ripped off? I’d definitely appreciate it.|Have you ever considered publishing an ebook or guest authoring on other websites? I have a blog based on the same ideas you discuss and would love to have you share some stories/information. I know my audience would enjoy your work. If you are even remotely interested, feel free to shoot me an e-mail.|Hey there! Someone in my Myspace group shared this website with us so I came to take a look. I’m definitely loving the information. I’m bookmarking and will be tweeting this to my followers! Great blog and outstanding style and design.|Excellent blog! Do you have any recommendations for aspiring writers? I’m hoping to start my own site soon but I’m a little lost on everything. Would you recommend starting with a free platform like WordPress or go for a paid option? There are so many choices out there that I’m totally confused .. Any recommendations? Thanks!|My coder is trying to persuade me to move to .net from PHP. I have always disliked the idea because of the expenses. But he’s tryiong none the less. I’ve been using Movable-type on various websites for about a year and am concerned about switching to another platform. I have heard excellent things about blogengine.net. Is there a way I can import all my wordpress posts into it? Any help would be greatly appreciated!|Does your website have a contact page? I’m having trouble locating it but, I’d like to send you an e-mail. I’ve got some creative ideas for your blog you might be interested in hearing. Either way, great website and I look forward to seeing it grow over time.|It’s a shame you don’t have a donate button! I’d definitely donate to this fantastic blog! I suppose for now i’ll settle for book-marking and adding your RSS feed to my Google account. I look forward to fresh updates and will talk about this blog with my Facebook group. Talk soon!|Greetings from Idaho! I’m bored to death at work so I decided to browse your blog on my iphone during lunch break. I enjoy the info you provide here and can’t wait to take a look when I get home. I’m surprised at how fast your blog loaded on my mobile .. I’m not even using WIFI, just 3G .. Anyways, very good blog!|Hiya! I know this is kinda off topic but I’d figured I’d ask. Would you be interested in trading links or maybe guest writing a blog article or vice-versa? My website goes over a lot of the same topics as yours and I think we could greatly benefit from each other. If you might be interested feel free to send me an email. I look forward to hearing from you! Wonderful blog by the way!

  2. Do you have a spam issue on this blog; I also am a blogger, and I was curious about your situation; many of us have created some nice methods and we are looking to exchange methods with other folks, please shoot me an e-mail if interested.

  3. Magnificent goods from you, man. I’ve understand your stuff previous to and you are just too excellent. I really like what you have acquired here, certainly like what you’re stating and the way in which you say it. You make it enjoyable and you still take care of to keep it wise. I can’t wait to read far more from you. This is actually a wonderful website.

  4. This is the appropriate blog for anyone who needs to seek out out about this topic. You understand so much its virtually arduous to argue with you (not that I truly would wantHaHa). You undoubtedly put a new spin on a topic thats been written about for years. Great stuff, just great!

  5. alot from your PMP then the iPod’s larger screen and better browser may be important.

  6. I adore your wordpress design, where did you down load it from?

  7. Do you mind if I quote a couple of your articles as long as I provide credit and sources back to your weblog? My blog site is in the very same niche as yours and my visitors would certainly benefit from a lot of the information you provide here. Please let me know if this okay with you. Thanks a lot!

  8. Now I was so tired, and now this time I have got some rest by viewing this humorous YouTube video, thanks, keep it up.

  9. The modern Zune cell phone browser is usually surprisingly superior, however is not practically the particular iPod’s. It truely does work effectively, but just isn’t as rapid when Opera, and possesses an important clunkier screen. For those who often be sure to consider while using web browser that is not a problem, however, if you are intending to investigate web a large amount in the PMP then that iPod’s greater display screen and better web browser might be valuable.

  10. I dugg some of you post as I cogitated they were very helpful extremely helpful

  11. To  Whiten you teeth  Please go to the following blog that I own. It has some valuable information about teeth whitening

  12. Outstanding post, I believe website owners should acquire a lot from this blog its rattling user genial. So much fantastic information on here :D .

  13. So wonderful! I really like the earthy & classic tones on the wedding! I’m so stealing the succulent idea. Stunning bride, handsome hubby & bridal party. Incredible photographs as often Tammy!

  14. Tiffany jewelry which is full associated with the ring center segment, is famous for it’s expensive jewelry and in addition precious metal items everywhere. It turned out recognized ,tiffany and co tag necklace,inside of 1837, actually, it is known for carpet. Located in 1851 them came up with a good solid 925 silver treasures decorations that permit this a little more well known. Around 1960 any Movie actress Katherine hepburn appeared the film which is often by the name of due to Tiffany

  15. Tiffany jewelry it is the cal king of these au cours de coronary heart company, is renowned for his or her diamond stones and even silver bullion offerings internationally. It was actually developed ,tiffany star necklace,inside of 1837, firstly, it is known because silverware. At 1851 that established a fabulous 925 silver flatware ornaments that let the idea become a little more famous. Here in 1960 the entire Show biz occasional actress Audrey Hepburn appeared the movie and that’s known when Tiffany

  16. WONDERFUL Post.thanks for share..more wait ..

  17. This is a really good site post, im delighted I came across it. Ill be back down the track to check out other posts that. :) Work At Home Jobs

  18. Between me and my husband we’ve owned more MP3 players over the years than I can count, including Sansas, iRivers, iPods (classic & touch), the Ibiza Rhapsody, etc. But, the last few years I’ve settled down to one line of players. Why? Because I was happy to discover how well-designed and fun to use the underappreciated (and widely mocked) Zunes are.

  19. Featuring lots of historical photos-you should check out a awesome exclusive ibook that features graffiti art. http://behind-the-lens.rsspump.com/?topic=lens-blog-henry-chalfant-s-big-subway-archive&key=20121214135444_67c6ea1cb40f2ca1dc3e73a23973429c

  20. For example, you’ll obviously need a 35mm SLR Camera, high quality images can actually have the upmost professional quality possible. Black and White ?

  21. Excellent blog here! Also your website loads up very fast! What host are you using? Can I get your affiliate link to your host? I wish my site loaded up as fast as yours lol

  22. Between me and my husband we’ve owned more MP3 players over the years than I can count, including Sansas, iRivers, iPods (classic & touch), the Ibiza Rhapsody, etc. But, the last few years I’ve settled down to one line of players. Why? Because I was happy to discover how well-designed and fun to use the underappreciated (and widely mocked) Zunes are.

  23. Adore your publish. Have you ever believed about composing more about this matter?

  24. excellent publish, very informative. I’m wondering why the other experts of this sector do not understand this. You must continue your writing. I’m sure, you’ve a huge readers’ base already!|

  25. I really found you by mistake, while I was searching on Bing for something else. I agree with what you wrote in your article. I never looked at it that way. I am so glad I found your site. Thanks for posting this.

  26. Simply wish to say your article is as astonishing. The clarity on your post is simply excellent and that i can assume you’re knowledgeable in this subject. Well together with your permission allow me to snatch your RSS feed to stay up to date with drawing close post. Thank you a million and please keep up the enjoyable work.

  27. The Zune concentrates on being a Portable Media Player. Not a web browser. Not a game machine.

  28. Polo t-shirts for women honestly offer them defined different is visually, and is old over at any circumstance at this time. These kind of womens polo shirts can be obtained with styles and designs, tints, trends and so compounds,http://www.psplus1.com/burberry-mens-burberry-polo-shirts-c-47_54.html, and can be purchased at affordable deals at a number of internet.

  29. center on that item, and another set of “neighbors” will come into view, allowing you to navigate around exploring by similar artists, songs, or users. Speaking of users,

  30. Apple now has Rhapsody as an app, which is a great start, but it is currently hampered by the inability to store locally on your iPod, and has a dismal 64kbps bit rate. If this changes, then it will somewhat negate this advantage for the Zune, but the 10 songs per month will still be a big plus in Zune Pass’ favor.

  31. Hello, Neat post. There’s an issue with your web site in web explorer, may check this¡K IE nonetheless is the market chief and a good component of folks will omit your wonderful writing due to this problem.

  32. Zune and iPod: Most people compare the Zune to the Touch, but after seeing how slim and surprisingly small and light it is, I consider it to be a rather unique hybrid that combines qualities of both the Touch and the Nano.

  33. That is why screen printing business, you want shirts for your event. You can now print onto your t-shirts. {

  34. Good stuff

  35. September ninth, 2008 at 9:21 pm

  36. 929148 548037Outstanding blog here! Also your web website loads up quick! What host are you utilizing? Can I get your affiliate link to your host? I wish my web site loaded up as rapidly as yours lol 442013

  37. Here go some answers to questions raised above:

  38. Thank you, sis!

  39. 221488 228807I was suggested this web site by my cousin. I

  40. Just such as the excellent it was a rich thick buy gw2 gold http://www.u7buy.com/gw2/gw2-gold.html for that amount of money.

  41. I’ve got Various twos of star wars: the old republic credits (2 time honored simple and An individual old classic higher) and i enjoy these a lot. All my mates you can keep them and they are generally easy produce at any moment in addition to everywhere. Myself along with my pals possibly even bring in these individuals this coming summer! We’d reccomend the criminals to Any individual! my mom even offers several, the girl likes them to the extent that I truly!!! Your only bad thing is when you will enjoy these people drenched, they actually do mark quite easily just really don’t deliver these products in the rain!

  42. I enjoy our rs gold….We have A variety of two and will also be acquiring more. I obtain a dimension greater which means your little feet have more room as well as calf muscles frequently accommodate a little looser. I carry them to work and change into my succeed rs gold after i turn up. I aspire the entire rs gold had the replaceable bottoms.

  43. 411846 277177Hey! Very good stuff, do tell us when you lastly post something like this! 913950

  44. 474822 479159magnificent publish, very informative. 825216

  45. 466544 211601noutati interesante si utile postate pe blogul dumneavoastra. dar ca si o paranteza , ce parere aveti de inchiriere vile vacanta ?. 123319

  46. 168479 688989I feel other internet site proprietors really should take this internet site as an model, quite clean and superb user genial style . 422992

  47. Adoration doing this firefall. I’m payment the main dark-gray a as well.

  48. Ekstra blog. Również pasjonuję się tą branżą. Gwarantuję iż odwiedzę wiele razy. Kłaniam się.

  49. 587031 490782Can you give me some suggestions for piece of software writing? 486435

  50. Ciekawy serwis. Od małego pracuję w tej dziedzinie. Na sto procent zajrzę tu znów. Wszystkiego dobrego w dalszym tworzeniu. Z uszanowaniem.

Leave a Comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>