Pages Navigation Menu

Czy prawo autorskie narusza Konstytucję?

Czy prawo autorskie narusza Konstytucję?

W dniu 11 kwietnia 2013 r. Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o stwierdzenie niezgodności art. 115 ust. 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie
autorskim i prawach pokrewnych przepisem z art. 42 ust.1 Konstytucji RP.

 

 

Zgodnie z art. 115 prawa autorskiego:

1. Kto przywłaszcza sobie autorstwo albo wprowadza w błąd co do autorstwa całości lub części cudzego utworu albo artystycznego wykonania,

podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3.

2. Tej samej karze podlega, kto rozpowszechnia bez podania nazwiska lub pseudonimu twórcy cudzy utwór w wersji oryginalnej albo w postaci opracowania, artystyczne wykonanie albo publicznie zniekształca taki utwór, artystyczne wykonanie, fonogram, wideogram lub nadanie.

3. Kto w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w inny sposób niż określony w ust. 1 lub ust. 2 narusza cudze prawa autorskie lub prawa pokrewne określone w art. 16, art. 17,art. 18, art. 19 ust. 1, art. 191, art. 86, art. 94 ust. 4 lub art. 97, albo nie wykonuje obowiązków określonych w art. 193 ust. 2, art. 20 ust. 1-4, art. 40 ust. 1 lub ust. 2, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

Z kolei, art. 42 ust. 1 Konstytucji RP przewiduje, iż:

1. Odpowiedzialności karnej podlega ten tylko, kto dopuścił się czynu zabronionego pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia. Zasada ta nie stoi na przeszkodzie ukaraniu za czyn, który w czasie jego popełnienia stanowił przestępstwo w myśl prawa międzynarodowego.

Rzecznik Praw Obywatelskich zarzuca, iż przepis art. 115 ust. 3 prawa autorskiego sformułowany został w sposób niereedycyjny.

Jak argumentuje Rzecznik Praw Obywatelskich „Z treści art. 115 ust. 3 ustawy o prawie autorskim prawach pokrewnych wynika bowiem, że odpowiedzialności karnej podlega ten, kto “w inny sposób niż określony w ust. l lub ust. 2 narusza cudze prawa autorskie lub prawa pokrewne”. Oznacza to, że każde bliżej niesprecyzowane i podjęte w celu osiągniecia korzyści majątkowej działanie naruszające prawa określone w art. 16. art. 17, art. 18. art. 19 ust. l, art. 191 , art. 86, art. 94 ust. 4 lub art. 97 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych rodzi odpowiedzialność karną. Naruszenie prawa autorskiego lub prawa pokrewnego musi być dokonane jedynie w inny sposób niż opisany w art. 115 ust. 1 i 2 tej ustawy.”

W ocenie Rzecznika Praw Obywatelskich przepis art. 115 ust. 3 prawa autorskiego wprowadza otwarty zakres znamion czynu zabronionego. co nie pozwala precyzyjnie ustalić, jakie zachowania będą podlegać karze.

W konsekwencji, zdaniem wnioskodawcy przepis art. 115 ust. 3 prawa autorskiego narusza wyrażoną w przepisie art. 41 ust. 1 Konstytucji RP zasadę określoności czynu zabronionego (nullum crimen sine lege).

W mojej ocenie wniosek RPO jest jak najbardziej zasadny. Co więcej, przedstawiony wniosek może stanowić przyczynek do szerszej dyskusji nad zasadnością ustanowienia odpowiedzialności karnej za naruszenie praw autorskich. W mojej ocenie, wystarczającym instrumentem ochrony interesów twórców jest dochodzenia roszczeń na drodze postępowania cywilnego. W konsekwencji, powinniśmy dążyć do istotnego ograniczenia odpowiedzialności karnej za naruszenie praw autorskich.

A jakie jest Państwa zdanie na ten temat?